Wat is artrose?

Artrose is géén verouderingsproces. Artrose is een reumatische ziekte die op zichzelf voorkomt, maar ook kan ontstaan na een gewrichtsontsteking of bij zwakke gewrichtsbanden.

Kwaliteit van het kraakbeen wordt minder

Artrose is de meest voorkomende reumatische aandoening aan het bewegingsapparaat. Het kraakbeen gaat in kwaliteit achteruit; het wordt dunner en zachter. Dit leidt tot vervorming van het bot direct onder het kraakbeen. Er vormen zich aan de rand van het gewricht zichtbare en voelbare knobbels, osteofyten genoemd. Deze knobbels beperken de beweeglijkheid van het gewricht. Ook kunnen zenuwen bekneld raken, dat pijn, gevoelsstoornissen en krachtsverlies veroorzaakt.

Voorheen werd gedacht dat artrose een ziekte van alleen het kraakbeen is, terwijl we nu weten dat het juist een ziekte van het hele gewricht is. En dit proces kan in alle gewrichten optreden. Maar er zijn gewrichten waarin het vaker voorkomt zoals nek, onderrug, knieën, heupen, duim, vingers en grote teen. De aandoening komt relatief vaak voor, ongeveer 1 miljoen mensen in Nederland hebben artrose

Kraakbeen wordt steeds slechter

Artrose is een chronische aandoening en verloopt langzaam progressief: dat wil zeggen dat het niet over gaat en langzaam erger wordt. Vaak is de kwaliteit van het kraakbeen al enige tijd achteruitgegaan voordat u klachten kreeg. De internationale naam van artrose is osteoartritis.

Géén veroudering

In de volksmond wordt artrose vaak in één adem genoemd met veroudering en slijtage, alsof mensen die artrose hebben oud en versleten zijn. Dat is niet juist. Ook wekt een woord als slijtage de indruk dat er niets aan te doen is, maar dat is niet het geval. Genezen lukt niet, maar er is wel degelijk iets aan te doen.

Artrose is een reumatische aandoening

Het kan zijn dat u van uw (huis-)arts te horen krijgt dat artrose geen reuma is. Dat komt omdat lang werd gedacht dat artrose gewoon 'slijtage' was. Dit kan grote verwarring geven in het gesprek met uw arts. En misschien gaat u twijfelen aan de diagnose. Artrose is echter 1 van de 3 hoofdvormen van reuma. De andere vormen zijn ontstekingsreuma en wekedelenreuma.

Botontkalking en artrose

Botontkalking en artrose komen allebei bij ouderen voor, maar zijn niet hetzelfde. Bij artrose neemt de dichtheid van het bot onder het kraakbeen vaak toe als reactie op het kraakbeenverlies. Bij botontkalking wordt het bot juist brozer.

Relatie reumatoïde artritis en artrose

Reumatoïde artritis en artrose zijn verschillende ziekten. Reumatoïde artritis is een ontstekingsziekte waarbij er een ontsteking in het gewrichtskapsel zit. Artrose is een aandoening waarbij het kraakbeen wordt afgebroken en ook het bot onder het kraakbeen vervormt. De kwaliteit van zowel het kraakbeen als het bot gaat geleidelijk achteruit.

Wat is artrose niet?

Artrose is niet:

  • hetzelfde als reumatoïde artritis
  • hetzelfde als botontkalking
  • een ouderdomsziekte, maar kan op elke leeftijd optreden. De kans erop wordt wel groter naarmate iemand ouder wordt. Artrose kan echter ook bij jonge mensen voorkomen, vooral in de gewrichten van de nek en onderrug

Wat gebeurt er bij artrose?

Op de linker afbeelding ziet u een gezond gewricht. In het gewricht komen twee botten bij elkaar. Om deze botten niet tegen elkaar te laten schuren, zitten er op het uiteinde van de botten schokdempende kussentjes. Die zijn van kraakbeen gemaakt. De botten in het gewricht worden bij elkaar gehouden door banden en een gewrichtskapsel. Aan de binnenkant van het kapsel zit een slijmvlieslaag, ook wel synovium genoemd. Deze slijmvlieslaag werkt als smeermiddel. Alle gewrichten in ons lichaam zijn op deze manier opgebouwd.

Op de rechter afbeelding ziet u een gewricht dat is aangetast door artrose. Bij artrose worden de kraakbeenkussentjes afgebroken. Na verloop van tijd gaan de botten over elkaar heen schuren. Het bot onder het kraakbeen kan dikker en breder worden. Aan de rand van het gewricht vormen zich puntige, benige aangroeisels, osteofyten genaamd. Deze osteofyten kunnen de beweeglijkheid van het gewricht beperken. U kunt zich voorstellen dat het verlies van kraakbeen, het over elkaar heen schuren van bot en de osteofyten zorgen voor pijn. Artrose kan gepaard gaan met ontstekingen. Dan vormt zich vocht in het gewricht door de ontsteking. Het gewricht wordt dan warm, dik en stijf.

Oorzaken van artrose

Er zijn meerdere factoren in het spel die invloed hebben op het krijgen van artrose. Veroudering, geslacht, overgewicht, langdurige overbelasting of een zware blessure kunnen een rol spelen bij het ontstaan van artrose.

Erfelijke aanleg

Ondanks veel onderzoek is niet precies bekend wat de oorzaak van artrose is. Wel is bekend dat het gaat om een samenspel van verschillende factoren. In de ene familie komt artrose vaker voor dan in de andere familie. Erfelijke aanleg speelt een rol bij het ontstaan en verergeren van artrose. Als erfelijke aanleg meespeelt, krijgt u het vaak op jongere leeftijd en in meerdere gewrichten.

Geslacht

Vrouwen hebben vaker last van artrose dan mannen.

Factoren die de kans op artrose vergroten
Artrose kan ontstaan na een vroeger opgelopen blessure of beschadiging in of rond een gewricht. Dat kan zijn:

  • Een gewrichtsontsteking die veroorzaakt wordt door bijvoorbeeld reumatoïde artritis (RA)
  • Een botbreuk of een beschadigde meniscus
  • Zwakke gewrichtsbanden

Het gewricht is hierdoor minder stabiel geworden en daardoor gevoeliger.

Andere factoren die het krijgen van artrose beïnvloeden zijn:

  • Overgewicht. Uw gewrichten worden extra belast door een te hoog gewicht en kunnen daardoor beschadigd raken. Mogelijk worden er ontstekingsbevorderende stoffen aangemaakt die juist de afbraak van kraakbeen versnellen. Dit is ongunstig voor het verloop van artrose.
  • Langdurige zware belasting van de gewrichten.
  • Zwaar lichamelijk werk
  • Sporten die de gewrichten sterk belasten zoals intensieve bal-, vecht-, winter- of krachtsporten
  • Andere ziekten van de gewrichten, zoals reumatoïde artritis (RA), jicht en pseudojicht

Ontstaan van artrose

Ontstaan van artrose in de schouder, elleboog, pols

Artrose in de schouder, de elleboog of de pols kan ontstaan door langdurig zware belasting, een ongeluk of overmatig sporten. Ook kan er een andere ziekte in het spel zijn, zoals reumatoïde artritis. U kunt ook slappe gewrichtsbanden hebben, hierbij is vaak een erfelijke aanleg aanwezig.

Ontstaan van handartrose

Artrose in uw vingers en aan de basis van de duim kan erfelijk zijn, maar u kunt het ook krijgen als u lange tijd zwaar handwerk heeft gedaan.

Ontstaan van artrose in rug en nek

Artrose in uw rug is het gevolg van erfelijke aanleg of zware belasting. Ook door verschuiving van een tussenwervelschijf kan artrose ontstaan. De klachten worden erger bij zwaar tillen, verkeerd tillen, verkeerd staan, verkeerd zitten en verkeerd slapen. Uw klachten kunnen ook zijn veroorzaakt door een klein lengteverschil tussen beide benen of door verkeerde schoenen. Sommige tussenwervels kunnen smaller worden. Als reactie hierop zorgen de wervels voor nieuwe botvorming, waardoor er 'uitsteeksels' aan de botten groeien.

Bij artrose in nek en rug heeft u pijn in en rondom de aangetaste gewrichten. Deze pijn is het gevolg van het rekken van botvlies, gewrichtskapsel en gewrichtsbanden door de veranderingen die in het gewricht optreden. De benige uitsteeksels die eventueel ontstaan aan de randen van de gewrichtjes, kunnen op uw zenuwen gaan drukken. Klachten in uw nek kunnen het gevolg zijn van een verkeerde houding 's nachts en overdag, zoals langdurig in een verkeerde houding werken of liggen.

Ontstaan van heupartrose

Heupartrose kan ontstaan als gevolg van erfelijke aanleg (heupdysplasie), langdurig zware belasting of een andere ziekte, bijvoorbeeld reumatoïde artritis. Uw klachten kunnen ook het gevolg zijn van een klein lengteverschil tussen beide benen of van verkeerde schoenen.

Ontstaan van knieartrose

Naast erfelijke aanleg kan knieartrose ontstaan door overgewicht, een eerder opgelopen letsel of langdurig zware belasting, bijvoorbeeld door te veel en te intensief sporten. Knieartrose is soms ook het gevolg van een andere aandoening, zoals reumatoïde artritis of een aandoening aan de meniscus.

De klachten worden erger bij te zwaar tillen, bij knielen en hurken, bij te veel traplopen en bij te lang lopen. Het is ook mogelijk dat uw klachten het gevolg zijn van een klein lengteverschil tussen beide benen of het lopen op verkeerde schoenen.

Ontstaan van artrose in enkel en voet

Artrose van de enkel of de voet kan ontstaan door langdurig zware belasting, een eerder opgelopen letsel of door het lopen op verkeerde schoenen. Enkelartrose kan ook het gevolg zijn van slappe gewrichtsbanden, waarbij meestal een erfelijke aanleg aanwezig is.

Bij artrose in de voet kan in een later stadium de stand van de gewrichten veranderen. Het gewricht van de grote teen kan verdikt zijn en de tenen kunnen scheef staan of over elkaar heen gaan liggen.

Klachten van artrose op uw lichaam

Eerst pijn, later houdingsafwijkingen

Artrose begint met pijn die geleidelijk ontstaat, vooral als u het gewricht beweegt en belast. Ook stijfheid is een veel voorkomende klacht bij artrose. Later kan uw houding veranderen.

Startpijn

Pijn is een symptoom dat bij alle gewrichten met artrose kan optreden. Deze pijn ontstaat geleidelijk en treedt vooral op bij bewegen en belasten van het gewricht. De pijn kan later op de dag erger worden. Ook kunt u pijn hebben als u na een periode van rust weer in beweging komt. Dit heet startpijn. In een later stadium kan het gewricht moeilijker te bewegen zijn en kunt u ook bij rust pijn hebben, bijvoorbeeld 's nachts.

Wanneer kraakbeen in kwaliteit achteruitgaat, hoeft dat niet meteen tot klachten te leiden. Veel mensen hebben in sommige gewrichten artrose, zonder dat zij daar last van hebben. Ook jongeren. Als in een gewricht ontstekingen optreden, gaat het gewricht meer pijn doen. Het wordt warm, dik en soms rood (bijvoorbeeld bij de vingertoppen).

Daarnaast stijfheid

Naast pijn kan het gewricht ook stijf zijn, vooral na een periode van rust. Als u bijvoorbeeld lang in dezelfde houding heeft gezeten, bent u stijf als u weer in beweging komt; dit heet startstijfheid. Ook kunt u last hebben van ochtendstijfheid die meestal binnen een half uur overgaat.

Stijfheid kan in elk gewricht met artrose voorkomen en verdwijnt door beweging. U staat moeilijk op als u een tijdje gezeten heeft, uw handen kunnen stijf zijn na een periode van rust, of u kunt moeilijker met uw armen boven uw hoofd komen. Ook kan uw nek stijf zijn.

Bewegen is lastig

Pijnlijke, stijve gewrichten kunt u minder gemakkelijk bewegen. De beperkingen zijn afhankelijk van de vorm van artrose die u heeft. Het kan bijvoorbeeld moeilijker zijn om uw nek te draaien, uw arm te heffen, uw knie te buigen of te strekken of uw grote teen te krommen.

Doordat bewegen moeilijker gaat, kan het zijn dat u minder gaat bewegen. De spieren rondom het gewricht kunnen minder sterk worden. Daardoor kan uw gewricht zijn stevigheid en stabiliteit verliezen. Omdat de spieren minder kracht hebben, worden de pezen meer belast en krijgt u meer pijn. Pijn en instabiliteit vergroten de kans om te vallen. Dit kan u een onzeker gevoel geven bij het lopen.

Krakende gewrichten

Het kan voorkomen dat uw gewrichten een krakend geluid maken bij het bewegen. Dit is een veelvoorkomend verschijnsel bij artrose en wordt ook wel crepiteren genoemd. Het krakende geluid wordt veroorzaakt doordat het kraakbeen en onderliggende bot bij artrose van structuur veranderen. Het kraken is op zichzelf niet schadelijk of pijnlijk. Gezonde gewrichten maken bij beweging soms ook een spontaan kraak- of knakgeluid dat niets met artrose te maken heeft.

Zwelling en instabiliteit

Soms kan uw gewricht wat gezwollen zijn. Dit is het gevolg van een lichte ontsteking. Door ontsteking komt er namelijk meer vocht in het gewricht. Uw gewricht kan ook dikker aanvoelen door benige uitsteeksels. Deze benige uitsteeksels, osteofyten genoemd, rekken het botvlies op en kunnen het gewrichtskapsel irriteren. Door pijn wordt het gewricht vaak minder gebruikt. De spieren worden daardoor zwakker en het gewricht kan instabiel worden. Instabiliteit van het gewricht kan leiden tot overbelasting van het gewrichtskapsel en overstrekking van de gewrichtsbanden. Daarnaast kunnen de slijmbeurzen rondom het gewricht ontstoken raken.

Veranderingen in lichaamshouding

In een vergevorderd stadium van artrose kan de stand van de botten ten opzichte van elkaar veranderen, waardoor houdingsafwijkingen ontstaan. Uw knieën gaan bijvoorbeeld meer naar binnen staan. Deze verandering in lichaamshouding beïnvloedt de manier waarop u andere gewrichten, pezen en spieren belast.

Ik heb artrose, wat kan ik hier nog aan doen?

De adviezen die hierboven genoemd zijn voor het voorkomen van artrose kunt u ook ter harte nemen als u al artrose hebt.

  • Het is nooit te laat om te beginnen met afvallen indien u overgewicht heeft: iedere kilo die u kunt verliezen, is weer een kilo minder druk op het gevoelige gewricht (dit geldt vooral indien het een gewricht van de heup of een been betreft). Ook is het bekend dat overtollig vetweefsel een negatieve invloed heeft op de stofwisselingsprocessen en op (laaggradige) ontstekingsreacties. Zoals eerder genoemd, spelen (laaggradige) ontstekingsreacties een belangrijke rol in het versnellen van de kraakbeenafbraak en in het veroorzaken van pijn. Het is dus zeker een goed idee om te werken naar een gezond gewicht!
  • Ook als u al artrose heeft, kan het aanpassen van uw dieet nog een verschil maken. Sommige voedingsmiddelen zijn ontstekingsremmendof juist ontstekingsversterkend en hebben daardoor een invloed op uw klachten. Lees bijvoorbeeld ons artikel over voeding tegen artrose.
  • Beweging blijft ook belangrijk als u al artrose heeft. Uw eerste reactie zal wellicht zijn: maar bewegen doet zo’n pijn, dan moet ik toch niet daarmee blijven doorgaan? Maar juist als u artrose heeft, moet u ook in beweging blijven. Te weinig beweging kan het degeneratieve proces zelfs versnellen. Daarnaast is het heel fijn om ondanks uw klachten actief te blijven en deel te blijven nemen aan allerlei activiteiten. Wanneer het lopen pijn doet, zou u ervoor kunnen kiezen om wat meer te gaan fietsen. Of u kunt bij een fysiotherapeut vragen wat voor oefeningen u zou kunnen doen om uw stijve gewricht in een betere conditie te brengen.
  • Sporten kunt u beter helemaal niet meer doen als u eenmaal artrose heeft aan een gewricht dat u daarmee belast. Want bij het sporten is de kans op overbelasten aanzienlijk aanwezig. U zult bij het sporten soms onverwachtse bewegingen (moeten) maken, waarbij er misschien extra schade ontstaat in de gewrichten. Dus: beweging is belangrijk en beweging is onmisbaar, blijf bewegen! Maar kijk alstublieft uit met intensieve (sport)activiteiten!

Wanneer u last heeft van artrose in voet, knie, heup of rug kan de kyBoot direct grote uitkomst brengen.

In beweging blijven is heel belangrijk als u al artrose heeft. Uw eerste reactie zal wellicht zijn: maar bewegen doet zo’n pijn, dan moet ik toch niet daarmee blijven doorgaan? Maar juist als u artrose heeft, moet u vooral in beweging blijven. Te weinig beweging kan het degeneratieve proces zelfs versnellen. Daarnaast is het heel fijn om ondanks uw klachten actief te blijven en deel te blijven nemen aan allerlei activiteiten. kyBoot helpt u daarbij!

  • De zool van de kyBoot schoen bestaat voor een groot deel uit lucht. Hierdoor worden de schokken van het lopen direct bij elke stap opgevangen (voor wel 58%). De zool neemt als het ware de functie van het verdwenen kraakbeen over.
  • Op de kyBoot verandert uw looppatroon op een positieve manier, hierdoor worden spieren sterker en gewrichten ontlast.
  • Door te lopen op de kyBoot werkt u dus bij elke stap aan uw herstel!